1997 yılında CEPAA (Council on Ekonomic Priorities Accreditation Agency) himayesinde, içinde işçi sendikaları, insan hakları ve çocuk hakları örgütleri, akademisyenler ve işverenlerin de bulunduğu bir grup organizasyon tarafından, çalışanların temel haklarını garanti altına almayı amaçlayan işletmeler için ''SA 8000 Sosyal Sorumluluk Standardı (Social Accountability 8000)'' geliştirilmiştir. Aslında ''SA 8000'' sağlıklı denetime ait unsuru bizzat kendi içinde barındırmaktadır. Şöyle ki; ''SA 8000'', bazı ILO sözleşmeleri, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları sözleşmesi temel alınarak oluşturulmuştur. SA 8000'in işlevine bakacak olursak; bugün gelişmiş ülkeler dahi emek-yoğun teknoloji içeren ve artık kendileri için maliyeti yüksek olan mallar için ucuz emek pazarı arıyor. Daha fazla yatırım çekebilmek amacıyla da çevre ülkelerde ücretlere baskı ortaya çıkıyor, yabancı sermayenin kendisini tercih etmesi için ücretler olabildiğince düşük tutuluyor. Bunun için de çocuk iş gücü, sendikasız-sigortasız çalıştırma rağbet görüyor. Elbette dış ticaret rejiminin giderek serbestleştiği bir ortamda ithal mallarıyla iç piyasada ve ihraç mallarıyla dış piyasalarda rekabet edebilmek açısından çevre ülkelerin elinde ucuz emekten başka araç hala bulunmamaktadır. Doğal olarak, nüfus artışından kaynaklanan ve her yıl çalışan nüfusa yeni milyonlar eklenen bir ortamda, ne olduğu bile saptanamayan işsizlik oranını sabit tutmak dahi büyük yatırım istemekte, varolan işsizler ise çok büyük rakamlara ulaşmakta ve ücretleri düşürme yolunda bir diğer baskıyı yaratmaktadır. Günümüzde, özellikle Latin Amerika ülkelerinde kentsel işsizlik ve sefaletin getirdiği insanlık dışı uygulamalar dikkat çekicidir. Örneğin, Brezilya'da sokaklarda başıboş çocukların toplu olarak imha edilmesine dair haberler ile Güneydoğu Asya'da kırsal alanlardaki sefaletin getirdiği görüntüler, ailelerin yaşamak için küçük çocuklarını, özellikle kızlarını fuhuş sektörüne sattıkları zaman zaman medyada yer almaktadır. Geri kalmış ve gelişmekte olan ülkeler kentlere yığılan, düzenli geliri olan sürekli bir iş için bekleyen yığınlar ile kırsal bölgelerde geleneksel üretim yapısı içinde gizlenmiş, çok fazla bir şey üretmeyen, dolayısıyla yeterli bir geliri olmayan büyük bir kitlenin yarattığı problemler girdabında boğuşmaktadır. Gelişmekte olan ülkeler, geri bıraktırılmışlığa bağlı olarak, çalışan çocuklar ve yol açtığı sorunları yaşamaktadırlar. Tahminlere göre bazı Asya ülkelerinde çalışan çocukların miktarı mevcut işgücünün % 11'ine ulaşmaktadır. Afrika'da ise çocukların yaklaşık %20'sinin çalıştığı hesaplanmaktadır. 1996 yılında ILO'nun yayınladığı verilere göre; 10-14 yaş grubu içinde Asya'da 44,6 milyon, Afrika'da 23,6 miyon, Latin Amerika'da da 5,1 milyon çocuğun ekonomik olarak aktif olduğu söylenmektedir. ÜLKEMİZDE bu oran %24, Hindistan'da %14,37, Endonezya'da %9,55, Pakistan'da %17,67, Brezilya'da %16,1, Meksika'da ise %6,7'dir. Ancak, 10 yaşın altındaki çocuklar hakkında güvenilir bir veri bulunmamaktadır. Bu nedenle de rakamlar ve oranların daha büyük olduğu düşünülmelidir. Diğer yandan, özürlülerin mesleki rehabilitasyonu için, özürlünün uygun bir iş edinmesini temin ederek, bu işini sürdürmesini ve işinde ilerlemesini sağlayarak bu şekilde özürlünün topluma uyumunu amaçlamaktadır ''SA 8000''
SA 8000 kapsamında TÜRKİYE'ye bakacak olursak: SA 8000 kapsamına giren konular açısından ülkemiz oldukça kötü bir durumdadır. Özellikle, çocuk işgören çalıştırma konusunda ülkemizin notu çok düşüktür. Kronik enflasyonun da etkisiyle çalışan kesim, özellikle de işçi ve memurlar, insan onur ve gururuna yakışır bir ücret alamamaktadırlar. ''Sosyal Devlet'' kavramı yeterince ciddiye alınmadığı için, sosyal güvenlik sistemi ''sağlık-eğitim'' gibi en temel ihtiyaçlara dahi cevap veremeyecek bir duruma gelmiş bulunmaktadır. Küçük çocuk çalıştırmada, Kenya, Bangladeş ve Haiti'den sonra 4. sırada yer alan Türkiye; Mısır, Hindistan, Endonezya, Bolivya, Guatemala, Nikaragua, Malezya, Filipinler, Pakistan gibi ülkelerden bile kötü durumdadır..................................
KAYNAK; KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK PROJELERİ MAVİAĞAÇ YAYINLARI, 2006 Yrd. Doç. Dr. Ebru ÖZGEN SEVGİLER SAYGILAR, DOĞADAN BAKIŞ |